به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل صندوق بازنشستگی کشوری، دکتر علاءالدین ازوجی، مدیرعامل صندوق، در همایش مدیران ستادی و استانی صندوق بازنشستگی کشوری، با قدردانی از تلاش کارکنان و مدیران صندوق در شرایط دشوار و به‌ویژه دوران جنگ، اظهار کرد: همکاران صندوق در شرایطی که بخشی از دستگاه‌های اجرایی فعالیت‌های خود را محدود کرده بودند، با حضور و تلاش مستمر، امور مربوط به پرداخت حقوق، تسهیلات، کسورات و بیمه بازنشستگان را دنبال کردند و اجازه ندادند خدمات ضروری به جامعه هدف با وقفه مواجه شود.
وی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به نقش استان‌ها در نظام تصمیم‌گیری کشور افزود: یکی از چالش‌های تاریخی نظام اداری ایران، تمرکزگرایی در سیاست‌گذاری و کم‌توجهی به ظرفیت‌های اجرایی و کارشناسی استان‌ها بوده است. در حالی که بسیاری از مسائل و نیازهای واقعی جامعه در استان‌ها شکل می‌گیرد و مدیران محلی شناخت دقیق‌تری از شرایط و مسائل جامعه هدف دارند.
ازوجی با تأکید بر ماهیت بین‌نسلی صندوق بازنشستگی کشوری تصریح کرد: این صندوق صرفاً یک دستگاه اجرایی یا مجموعه اقتصادی نیست، بلکه نهادی بین‌نسلی است که عملکرد آن بر آرامش و رفاه منابع انسانی کشور و کیفیت خدمات عمومی تأثیر می‌گذارد. مسائل صندوق نیز محدود به حوزه بازنشستگی نیست و با نظام‌های آموزش، بهداشت و درمان، مهارت‌آموزی، اشتغال، تولید، کسب‌وکار، پس‌انداز و بهره‌وری ارتباط مستقیم دارد.
ریشه‌های ناترازی صندوق در اقتصاد کلان و بازار کار
مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری با تشریح عوامل مؤثر بر ناترازی صندوق گفت: برای شناخت چالش‌های صندوق باید به ساختار جمعیتی، وضعیت اشتغال، سطح دستمزدها، بهره‌وری نیروی انسانی و نسبت بیمه‌پردازان به مستمری‌بگیران توجه کرد. افزایش جمعیت سالمند، کاهش فرصت استفاده از پنجره جمعیتی و محدودیت ورودی‌های جدید به صندوق، از جمله عواملی هستند که فشار بیشتری بر منابع و مصارف صندوق وارد کرده‌اند.
وی افزود: بخش مهمی از مشکلات صندوق ناشی از تحولات اقتصاد کلان کشور در چند دهه گذشته است. پایین بودن بهره‌وری نیروی انسانی، سطح پایین دستمزدها در مقایسه با ظرفیت‌های اقتصادی، گسترش اشتغال غیررسمی و کاهش پوشش بیمه‌ای نیروی کار، موجب شده است ظرفیت لازم برای افزایش حق بیمه و تقویت منابع صندوق به اندازه کافی شکل نگیرد.
ازوجی با اشاره به تأثیر بهره‌وری بر توان مالی صندوق‌ها اظهار کرد: وقتی بهره‌وری نیروی انسانی پایین باشد، سطح دستمزد و در نتیجه میزان کسورپردازی نیز کاهش پیدا می‌کند. از سوی دیگر، اشتغال غیررسمی موجب می‌شود بخشی از نیروی کار اساساً وارد چرخه بیمه‌پردازی نشود. بنابراین، ناترازی صندوق‌ها را نمی‌توان صرفاً به عملکرد خود صندوق نسبت داد و باید مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و ساختاری را در تحلیل آن دخیل دانست.
وی ادامه داد: محدودیت ورود نیروهای جدید به صندوق طی حدود ۱۵ سال گذشته نیز بر این وضعیت تأثیر گذاشته است. در چنین شرایطی، برای پایداری بلندمدت صندوق باید به اصلاح نظام اشتغال، افزایش پوشش بیمه‌ای و تقویت ورودی‌های صندوق توجه شود. در کنار این اقدامات، مدیریت نظام‌مند تعهدات و پرداخت‌ها در میان‌مدت نیز اهمیت زیادی دارد.
ضرورت تغییر رویکرد از بنگاه‌داری به مدیریت حرفه‌ای دارایی‌ها
مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به وضعیت شرکت‌ها و دارایی‌های صندوق، بر ضرورت اصلاح نگاه مدیریتی در این حوزه تأکید کرد و گفت: یکی از موضوعاتی که باید در مدیریت صندوق مورد بازنگری قرار گیرد، فاصله گرفتن از رویکرد صرفاً بنگاه‌محور و حرکت به سمت مدیریت حرفه‌ای و تخصصی دارایی‌هاست.
وی افزود: حفظ دارایی‌ها و املاک صندوق اهمیت دارد، اما این موضوع نباید به هدف نهایی مدیریت تبدیل شود. باید میان مسئولیت مالکیت دارایی‌ها و اداره تخصصی آنها تفکیک قائل شویم؛ به این معنا که صندوق می‌تواند مالک دارایی باشد، اما مدیریت آن را به افراد و مجموعه‌های متخصص و واجد صلاحیت واگذار کند.
ازوجی با اشاره به تکالیف قانونی صندوق در اجرای مواد ۵ و ۲۸ قانون برنامه هفتم پیشرفت اظهار کرد: اجرای این مواد، مسئولیت‌ها و حجم قابل توجهی از کار کارشناسی و اجرایی را متوجه صندوق
کرده است. در حوزه اصلاح ساختار مدیریتی و واگذاری‌ها نیز اقدامات متعددی در حال پیگیری است، اما این فرایند نیازمند نگاه تخصصی، ارزیابی دقیق و اصلاح ساختارهای موجود است.
وی خاطرنشان کرد: انتظار نمی‌رود صرفاً با تکیه بر ساختارهای قبلی و شیوه‌های مدیریتی گذشته بتوانیم مسائل آینده صندوق را حل کنیم. بخشی از چالش‌ها ریشه در ساختار کلان کشور دارد و بخشی دیگر به اصلاحات درونی صندوق مربوط می‌شود. بنابراین، باید هم‌زمان برای اصلاحات بیرونی و درونی برنامه‌ریزی کنیم.
حکمرانی داده‌محور؛ پیش‌نیاز اصلاح نظام تصمیم‌گیری صندوق
ازوجی یکی از مهم‌ترین ضعف‌های موجود در صندوق را فقدان نظام جامع و یکپارچه اطلاعاتی دانست و گفت: نظام بازنشستگی در جهان پیش از آنکه بر محاسبات منابع و مصارف استوار باشد، بر داده‌های دقیق و قابل اتکا تکیه دارد. تصمیم‌گیری درباره منابع، تعهدات، کسورپردازی، دارایی‌ها و حتی پرونده‌های بازنشستگی باید بر اساس اطلاعات جامع و به‌روز انجام شود.
وی افزود: در حال حاضر در برخی حوزه‌ها، از جمله اطلاعات مربوط به شاغلان و کسورپردازان، دارایی‌ها و عملکرد اقتصادی شرکت‌ها، با ضعف اطلاعاتی مواجه هستیم. نبود داده‌های یکپارچه، امکان تحلیل دقیق و تصمیم‌گیری به‌موقع را محدود می‌کند و می‌تواند زمینه بروز اختلافات و خطاهای اجرایی و حقوقی را افزایش دهد.
مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری با اشاره به برنامه سامان‌دهی اطلاعات شرکت‌های تابعه تصریح کرد: تلاش داریم اطلاعات اقتصادی و عملکردی شرکت‌های صندوق در یک سامانه مشخص تجمیع شود و به‌تدریج با اطلاعات حوزه فنی و بیمه‌ای ارتباط پیدا کند. هدف این است که یک نظام اطلاعاتی یکپارچه شکل بگیرد تا تصمیمات مدیریتی، اقتصادی و فنی بر پایه داده‌های واقعی اتخاذ شود.
وی ادامه داد: اگر قرار است عملکرد مدیریتی صندوق در پایان دولت چهاردهم ارزیابی شود، یکی از شاخص‌های مهم باید این باشد که تا چه اندازه توانسته‌ایم سیاست‌گذاری و مدیریت صندوق را به سمت داده‌محوری سوق دهیم. داده‌های دقیق، علاوه بر کاهش خطای تصمیم‌گیری، می‌توانند در تعیین تکلیف پرونده‌های بازنشستگی و کاهش اختلافات میان واحدهای اجرایی و مراجع نظارتی نیز مؤثر باشند.
تقویت ارتباط ستاد و استان‌ها در دستور کار صندوق
ازوجی در ادامه، تقویت ارتباط میان مدیران استانی و هیأت‌مدیره و مدیریت مرکزی صندوق را ضروری دانست و گفت: یکی از ضعف‌های نظام اداری، کمرنگ بودن ارتباط مستمر میان سطوح ملی و استانی است. مدیران استانی باید مسائل و پیشنهادهای خود را در حوزه‌هایی مانند بیمه، کسورات، پرداخت حقوق و مشکلات اجرایی به‌صورت مستقیم به ستاد و هیأت‌مدیره منتقل کنند.
وی افزود: مدیران استان‌ها در خط مقدم ارتباط با بازنشستگان قرار دارند و اطلاعات و تجربه‌های آنان می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر در سطح کلان کمک کند. هرچه تبادل اطلاعات و ارتباط کارشناسی میان ستاد و استان‌ها تقویت شود، امکان شناسایی مشکلات و طراحی سیاست‌های مؤثر برای آینده صندوق بیشتر خواهد شد.
مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری همچنین بر ضرورت تسلط مدیران استانی بر مسائل اقتصادی، دارایی‌ها و شرکت‌های تابعه تأکید کرد و گفت: آشنایی مدیران با ظرفیت‌ها و وضعیت اقتصادی صندوق، در کنار شناخت مسائل اجرایی و بیمه‌ای، می‌تواند به ارتقای کیفیت مدیریت در استان‌ها کمک کند.
توجه به کیفیت زندگی بازنشستگان فراتر از پرداخت مستمری
ازوجی در جمع‌بندی سخنان خود با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به مأموریت صندوق‌های بازنشستگی اظهار کرد: بازنشستگی صرفاً مرحله‌ای از زندگی نیست که مسئولیت صندوق در آن به پرداخت مستمری محدود شود. باید کیفیت زندگی بازنشستگان، نیازهای اجتماعی و فرهنگی و شرایط رفاهی آنان نیز در کانون برنامه‌ریزی‌ها قرار گیرد.
وی افزود: تلاش ما این است که در کنار اصلاحات اقتصادی و مدیریتی، رویکرد اجتماعی و فرهنگی صندوق نیز تقویت شود و مأموریت صندوق از یک نگاه صرفاً اقتصادی و بنگاه‌محور به سمت توجه جامع‌تر به زندگی و نیازهای بازنشستگان حرکت کند.
مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری در پایان، تحقق این اهداف را مستلزم همکاری نزدیک مديریت‌های ستادی و استانی دانست و تأکید کرد: اصلاحات صندوق بدون همراهی همه بخش‌ها و مشارکت مدیران در سطوح مختلف امکان‌پذیر نیست. باید با تغییر نگاه مدیریتی، تقویت ارتباطات، توسعه نظام اطلاعاتی و استفاده از ظرفیت‌های تخصصی، مسیر پایداری و ارتقای خدمات صندوق را دنبال کنیم.