سازمان های نارس - نظریه نوین برای تشخیص نارسی

بخشی از کتاب

برای فهم دقیق‌تر نارسی سازمانی، باید میان «کمبود»، «ضعف»، «اختلال» و «نارسی» تفاوت قائل شد. هر سازمانی ممکن است با کمبود منابع، ضعف برخی فرایندها یا مشکلات اجرایی روبه‌رو شود. کمبود بودجه، نقص فناوری، ضعف برخی مهارت‌ها یا محدودیت‌های محیطی، به‌خودی‌خود به معنای نارسی نیستند. حتی سازمان‌های بالغ نیز ممکن است با مسائل جدی مواجه شوند. آنچه یک سازمان را نارس می‌کند، صرف وجود مسئله نیست، بلکه ناتوانی پایدار، تکرارشونده و چندبعدی در تبدیل مسئله به یادگیری، اصلاح و رشد است. سازمان بالغ مسئله را می‌بیند، تحلیل می‌کند، درباره آن گفت‌وگو می‌کند، مسئولیت می‌پذیرد و برای حل آن سازوکار می‌سازد؛ اما سازمان نارس مسئله را انکار، پنهان، فرافکنی، عادی‌سازی یا تکرار می‌کند. در نتیجه، مسئله از یک رخداد قابل حل به بخشی از الگوی زیست سازمانی تبدیل می‌شود. در این معنا، نارسی سازمانی با «اختلال در ظرفیت بلوغ‌یابی» پیوند دارد. ظرفیت بلوغ‌یابی یعنی توان سازمان برای رشد متوازن در ابعاد مختلف خود؛ از جمله ساختار، مدیریت، فرهنگ، منابع انسانی، تصمیم‌گیری، دانش، فناوری، اخلاق، ارتباطات و تعامل با محیط. سازمانی که ظرفیت بلوغ‌یابی دارد، می‌تواند میان این ابعاد تعادل نسبی برقرار کند و از مسیر تجربه، خود را اصلاح نماید. اما سازمان نارس، هرچند ممکن است در یکی از این ابعاد ظاهراً پیشرفت کرده باشد، در ایجاد هماهنگی میان آن‌ها ناکام می‌ماند. برای نمونه، ممکن است سازمان از فناوری پیشرفته برخوردار باشد، اما تصمیم‌گیری در آن غیرعلمی و شخص‌محور باشد؛ یا ممکن است ساختار رسمی مفصلی داشته باشد، اما فرهنگ آن مبتنی بر ترس، سکوت و اطاعت غیرانتقادی باشد؛ یا ممکن است نیروی انسانی متخصص در اختیار داشته باشد، اما نظام انتصاب، ارزیابی و ارتقا به‌گونه‌ای عمل کند که شایستگی را تضعیف و بی‌انگیزگی را بازتولید کند. در همه این موارد، مسئله اصلی نه فقدان مطلق اجزا، بلکه نارس‌ماندن پیوند میان اجزا و ناتوانی در تبدیل آن‌ها به یک کلیت بالغ است. نارسی سازمانی از این جهت با مفهوم «رشد نامتوازن» نیز ارتباط دارد. سازمان نارس ممکن است رشد کند، اما رشد آن هماهنگ، عقلانی و بلوغ‌آفرین نباشد. چنین سازمانی ممکن است بزرگ شود، اما عمیق نشود؛ پیچیده شود، اما خردمند نشود؛ پرهزینه شود، اما اثربخش نشود؛ رسمی‌تر شود، اما عادلانه‌تر و پاسخ‌گوتر نشود. رشد نامتوازن، سازمان را به وضعیتی می‌رساند که در آن برخی نشانه‌های توسعه وجود دارند، اما...

-فهرست کتاب