Skip Navigation Linksصفحه اصلی / کتاب
ابرچالشی به نام صندوق‌های بازنشستگی
عملکرد و وضعيت مالي صندوقهاي بازنشستگي بر آينده ميليون‌ها نفر تاثير دارد.
کد کتاب: 499
تاریخ درج: آذر1398
ابرچالشي به نام صندوق‌هاي بازنشستگي پيمان سليماني/ کارشناس ارشد بيمه روزنامه مردم سالاري شماره 5047 - پنجشنبه 28 آذر 1398 نظام بازنشستگي، در مقررات استخدامي بخش خصوصي و دولتي تمام کشورهاي دنيا جايگاه ويژه‌اي دارد و صندوق‌هاي بازنشستگي به عنوان يکي از حساس‌ترين و پيچيده‌ترين نهادهاي مالي مدرن در دنياي امروز شناخته شده‌اند. صندوق‌هاي بازنشســتگي بخشي از نظام تامين اجتماعي و آن هم بخشي از نظام رفاه اجتماعي اســت و هدف آنها هم اين اســت که معيشت و زندگانــي و کرامت انســان‌ها را در سن بازنشستگي تامين و حفظ کنند. بحث‌هاي نظري زيادي پشت نگاه اقتصاد سياسي به صندوق‌هاي بازنشستگي وجود دارد. صندوق‌هاي بازنشستگي مبتني بر حقوق اجتماعي شهروندي هستند و نکته مهم ديگر نگاه بلندمدتي است که بايد در آنها حاکم باشد.
عملکرد و وضعيت مالي صندوقهاي بازنشستگي بر آينده ميليون‌ها نفر تاثير دارد، لذا عملکرد اين صندوق‌ها مي‌تواند پيامدهاي متفاوت اقتصادي، اجتماعي و سياسي زيادي دربرداشته باشد و به طور کلي مي‌توان گفت ورشکستگي صندوق‌ها با توجه به جمعيت تحت پوشش آنها، امنيت ملي را به مخاطره مي‌اندازد. لذا اداره موثر اين صندوق‌ها و تعيين خط ‌مشي‌هاي مناسب جهت بازنشستگي و نظارت بر فعاليت آنان از اهم واجبات است. مشکلات ساختاري، مالي و مديريتي صندوق‌هاي بازنشستگي کشور آنها را با يک بحران بزرگ روبه‌ رو کرده است به‌طوري که طي سال‌هاي اخير عدم پرداخت به‌ موقع مستمري به بازنشستگان و رسيدگي به مطالبات اساسي آنها مشکل‌زا شده است.
تعريف بحران صندوق‌هاي بازنشستگي، خود يک مسئله و راه‌ حل اين بحران، مسئله‌اي ديگر است. هشدار مقامات دولتي نسبت به وقوع بحران در صندوق‌هاي بازنشستگي بيش از 20 ميليون بازنشسته مستمري بگير از صندوق‌هاي تأمين اجتماعي و کشوري را نگران کرده است. متاسفانه در ارتباط با مقوله بحران در صندوقهاي بازنشستگي و راه‌هاي برون رفت از آن در قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، سياست‌هاي کلي نظام، سياست هاي کلي اقتصاد مقاومتي و سياست‌‌‌هاي کلي ابلاغي توسط مقام معظم رهبري، متناسب با انتظاراتي که جامعه در جهت رفع بحران هاي موجود در اين صندوقها از اين بخش دارد، هيچ اشاره‌اي نگرديده است.
در اينجا بهتر است نگاهي کنيم به مهمترين چالش هاي اساسي موجود در صندوق هاي بازنشستگي: 1-يکي از مهمترين چالش هاي صندوقهاي بازنشستگي، عقب ماندگي پارامترهاي بازنشستگي از تحولات اقتصادي و اجتماعي است. به عنوان مثال در حال حاضر هيچ نسبتي بين سن بازنشستگي و اميد به زندگي وجود ندارد. تصويب قوانيني که اصطلحا پيش از موعد اطلاق ميشوند يا حتي قوانين عادي، موجب افزايش تعداد بازنشستگان جواني شده که در جستجوي کار هستند. اين امر خلاف رويه اي است که در دنيا مرسوم است. در واقع افزايش سن بازنشستگي متناسب با افزايش اميد به زندگي و ساير اصلاحاتي که در نظام هاي تامين اجتماعي انجام مي شود، از حلقه هاي مفقوده سياستگذاري براي بازنشستگان به شمار مي رود.
2- يکي ديگر از چالش هاي موجود در صندوق هاي بازنشستگي تعدد بيش از اندازه اين صندوق هاست که گاها ديده مي‌شود اغلب سازمان ها و وزارتخانه ها براي خود صندوق هاي بازنشستگي ايجاد کرده‌اند که امروزه جزء صندوق هاي ورشکسته و مشکل دار هستند و اعتقاد بر اين است که پول و امکانات بيشتري در اين صندوقها هزينه مي‌شود.
3-يکي ديگر از مهمترين چالش هاي صندوق هاي بازنشستگي حلقه مفقود شده سياستگذاري در نظام اداره اين صندوق ها، عدم توجه به محاسبات مالي و آکچوئري در نظام سرمايه‌گذاري و عدم وجود ساختاري مناسب در اداره آنهاست. بر همين اساس يکي از بزرگترين مشکلات صندوقهاي بازنشستگي مالکيت بر هلدينگها و شرکتهاي عمدتا زيان‌ده است. بطوري که ديده مي‌شود اغلب صندوق ها مالک شرکتها و کارخانجات توليدي هستند که يا به غلط در آنها سرمايه‌گذاري کرده‌اند يا اغلب به اجبار متحمل مالکيت آنها شده‌اند. راهکارها و پيشنهادات: تا کنون راهکارهاي زيادي در زمينه حل بحران ورشکستگي اين صندوق‌ها مطرح شده ولي به جهت حل ريشه‌اي اين بحران طرح‌هاي ذيل پيشنهاد مي‌گردد: 1-طرح مطالعه و تصويب قوانيني جهت افزايش سن بازنشستگي و افزايش سالهاي خدمت طبق استانداردهاي جهاني (اصلاحات پارامتريک)
2-طرح بازنگري کلي در قانون بازنشستگي خصوصا قوانين بازنشستگي پيش از موعد و تفکيک مشاغل سخت از مشاغل زيان آور و تدوين يک آيين نامه اجرايي در اين رابطه
3-طرح کاهش تعداد صندوقهاي بازنشستگي و تجميع و ادغام صندوقهاي کوچک و ورشکسته در هم به جهت کاهش هزينه هاي مديريت و جاري آنها و افزايش ظرفيت اقتصاديشان و تشکيل 3 صندوق در کل کشور به ترتيب: صندوق بازنشستگي تامين اجتماعي (مخصوص کارگران و کارمندان بخش خصوصي و اصناف)، صندوق بازنشستگي کشوري (مخصوص کارمندان بخش دولتي، بانک‌ها و وزارتخانه‌ها) و صندوق بازنشستگي لشگري (مخصوص تمامي پرسنل نيروهايي مسلح کشور) که در اينصورت پياده کردن نظام هماهنگ پرداخت حقوق نيز به راحتي انجام پذير است.
4-طرح و تصويب قوانيني در جهت تجديدنظر در ساختار اداره صندوقها همچون توجه به شايسته‌سالاري و بهره‌گيري از ظرفيتهاي نخبگان اقتصادي در مديريت اين صندوقها ارتقاء نظام س?مت اداري، مبارزه با فساد سيستماتيک به جهت رسيدن به کفايت و انسجام و مديريت پايدار صندوقها
5-طرح خروج صندوقهاي بازنشستگي از بنگاهداري و فروش املاك و مستغلات مازاد بر نيازشان و سرمايه‌گذاري آن در بخش هاي سودآور در صنعت با حضور جدي در بازار پول و سرمايه و اصلاح و بهبود ساختارها و فرآيندها در هلدينگها و شرکتهاي تابعه در کنار ايجاد ساختار اقتصادي شفاف و ضدفساد در حوزه هاي اقتصادي.
صندوق‌هاي بازنشستگي نمونه کوچکي از يک نظام سياسي و اصلاح صندوق‌هاي بازنشستگي، بهترين فرصت براي نظام سياسي است تا نشان دهد که تا چه ميزان مي‌تواند خود را اصلاح کرده و چالش‌هاي موجود را حل کند.
امروز از بحران‌هاي زيادي در کشور نام برده مي‌شود، اما نمي‌دانيم نظام سياسي از پس اين بحران‌ها بر مي‌آيد يا خير و هيچ شاخص مناسبي نيز براي سنجش آن در اختيار نداريم. بنابراين بايد عملکردهاي نظام سياسي در زيرسيستم‌هاي آن ارزيابي شود. از ميان حوزه‌هاي مختلف که هر يک دچار آسيب هستند، نظام بيمه‌اي و صندوق‌هاي بازنشستگي را مي‌توان به عنوان پايلوت در زمينه اصلاح و ارزيابي نظام سياسي انتخاب کرد. اگر نظام سياسي بتواند بحران‌هاي اين حوزه را حل کند و صندوق‌هاي بازنشستگي را از اين بحران عبور دهد، مي‌توان اميدوار بود که ضمن اصلاح و تغيير در خود، مشکلات ساير حوزه‌ها را نيز برطرف خواهد کرد.
بايد به اين نکته توجه داشت که نهادهايي چون صندوق‌هاي بازنشستگي، سياست پذيرند؛ اما لزوماً مديريت‌پذير نيستند، به اين معني که در برهه‌اي از زمان، سياست‌هاي خوبي پايه‌ريزي مي‌شود، اما در اجرا و مديريت لزوماً به نتيجه مطلوب نمي‌رسد.

چالش‌هاي موجود در حوزه‌هايي چون فساد مالي و اداري، نظام بيمه‌اي و صندوق‌هاي بازنشستگي با يک قانون و چند دستورالعمل حل نمي‌شود، بلکه اصلاح و تغيير در چنين سيستم‌هايي نيازمند تعريف افق بلندمدت است. ضمن اينکه اصلاحات مورد نظر، تنها براي عبور از بحر ان‌هاي کنوني در اين حوزه‌ها کارايي دارد و سبب رفع کامل برخي بحران‌هاي جدي نظير فساد مالي و اداري در ايران نخواهد شد. براي پويايي، کارآمدي و ادامه زندگي صندوق‌هاي بازنشستگي، تنها راه موجود اصلاح و تغييرات ساختاري است. اما براي اصلاح در اين ساختار، نظام سياسي نيز بايد اصلاح شود. بنابراين، براي حل مسأله صندوق‌هاي بازنشستگي، نيازمند يک اجماع در نظام سياسي هستيم.
 
ساختمان مرکزی : تهران - خيابان دکتر فاطمی - ميدان جهاد شماره 61 ، تلفن 88954405 ، فکس : 88963602 ، شماره پستی : 1414771118
کليه حقوق اين وب سايت متعلق به صندوق بازنشستگی کشوری بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است
Designed & Developed by : Behvar Design & Engineering Co
info@cspf.ir