Skip Navigation Linksصفحه اصلی / کتاب
اجرای سیاست‌های جامع جمعیت با بسته‌های فرهنگی
کارشناسان جمعيتي معتقدند اگر وضعيت باروري و افزايش روند جمعيتي با همين روال کنوني پيش رود در 10 تا 15 سال آينده به کشوري با جمعيت متوسط سالمند به بالا تبديل مي‌شويم که اين موضوع آسيب‌هاي جدي را براي کشورمان به همراه خواهد داشت.
کد کتاب: 485
تاریخ درج: مرداد 1398
جمعيت‌شناس و عضو هيئت علمي دانشگاه تهران در گفت‌وگو با «قدس»:
سياست‌هاي جامع جمعيت با تهيه بسته‌هاي فرهنگي تحقق مي‌يابد

اعظم طيراني/

کارشناسان جمعيتي معتقدند اگر وضعيت باروري و افزايش روند جمعيتي با همين روال کنوني پيش رود در 10 تا 15 سال آينده به کشوري با جمعيت متوسط سالمند به بالا تبديل مي‌شويم که اين موضوع آسيب‌هاي جدي را براي کشورمان به همراه خواهد داشت؛ بنابراين تا فرصت باقي است بايد براي مصون ماندن فرزندانمان از اين آسيب تدبيري منطقي بينديشيم. براي بررسي دقيق‌تر وضعيت کنوني با دکتر شهلا کاظمي‌پور، استاد دانشگاه و جامعه‌شناس گفت‌وگو کرده‌ايم که تقديم حضورتان مي‌کنيم.

• خانم دکتر! ما در دهه 60 با عنواني به نام «بي‌بي بمب» مواجه شديم. دهه‌اي که در آن شاهد افزايش جمعيت بوديم. آيا مي‌توانيم اين پديده را آغازي براي گشودن «پنجره جمعيتي» بدانيم؟
** صرفاً هر کشوري که «بي‌بي بمب» داشته باشد با پنجره جمعيتي مواجه نخواهد شد. ما در دهه 60 با دو پديده مواجه بوديم؛ پديده نخست «بي‌بي بمب»  و پديده ديگر کاهش باروري بود که اين همزماني  کاهش باروري و پديده «بي‌بي بمب» موجب پديده «پنجره جمعيتي» شده است. و اين در حالي است که بسياري از کشورها با وجود کاهش رشد جمعيت با پديده «پنجره جمعيتي» مواجه نشده‌اند، اما دليل اينکه اين پديده در کشور ما اتفاق افتاده، اين است که رشد باروري پيش از دهه 60 در ايران بالا بوده، اما به دلايل مختلف از جمله افزايش سطح تحصيلات، اشتغال و توسعه فناوري نرخ باروري يکباره کاهش يافته و موجب ظهور پنجره جمعيتي شده است. به طوري که ايران از سال 1385 وارد پنجره جمعيتي شده و بر اساس بررسي‌هاي جمعيتي20 تا 30 سال با اين پديده مواجه خواهيم بود.

• پنجره جمعيتي به روي چه کشورهايي باز مي‌شود و قرار است از پشت آن چه چيزهايي عايد اين کشورها شود؟
** به لحاظ جمعيتي، جمعيت به سه گروه بزرگ «صفر تا 14 سال» جمعيت جوان، «15 تا 64 سال» جمعيت فعال و «64 سال به بالا» جمعيت سالخوره تقسيم مي‌شود. براساس سرشماري انجام شده در سال 65، 46درصد جمعيت ايران در گروه سني زير 15 سال، 3درصد بالاي 65 سال و 51درصد جمعيت در سن «15 تا 64 سال» که در واقع سن فعاليت محسوب مي‌شود قرار داشتند. اما بر اساس سرشماري انجام شده در سال 1395 جمعيت زير 15 سال 23درصد، جمعيت بالاي 65 سال 7درصد و جمعيت بين «15 تا 64 سال» 70درصد بوده است.بر پايه نظريه‌هاي جمعيت‌شناسي نيز کشورهايي که بيش از دو سوم جمعيت آن‌ها در فاصله سني «15 تا 64 سال» باشند با پديده «پنجره جمعيتي» و يا «فرصت جمعيتي» مواجه‌اند؛ چراکه اين جمعيت، جمعيت فعال است که مي‌تواند بازدهي و بهره‌دهي اقتصادي داشته باشند که منجر به شکوفايي اقتصادي مي‌شود. اگر کشوري بتواند جمعيت فعال خود را به بهره‌وري بالاي اقتصادي برساند، مي‌تواند «پنجره جمعيتي» را به «فرصت طلايي جمعيتي» تبديل کند و مانند کشورهاي آسياي جنوب شرقي، چين، کره، سنگاپور و تايوان در مرحله «پنجره جمعيتي» که حدود 15 سال زودتر از ما با آن مواجه شدند، با برنامه‌ريزي آن را به «فرصت طلايي جمعيتي» تبديل و از آن در رشد و شکوفايي اقتصادي بهره‌وري کنند. اما متأسفانه ما در اين 13 سال نتوانستيم اين پنجره را به فرصت تبديل کنيم و چه بسا اگر جمعيت فعال ما نتواند به بهره‌دهي اقتصادي برسد، اين فرصت جمعيتي به تهديد جمعيتي تبديل شود. 

• به نظر شما دليل کاهش باروري در اين سال‌هاو پيدايش موضوعي با عنوان سالخوردگي يا پيري جمعيت در کشور ما چيست؟
** کاهش باروري فقط مختص به ايران نيست و در بيشتر کشورهاي اروپايي از 100 سال پيش، در ژاپن از 60 سال پيش و در کشورهاي آسياي جنوب شرقي، چين، تايوان و کره از 30 سال پيش آغاز شده است که پديده‌اي جهاني است و به دليل کاهش مرگ و مير به ويژه مرگ و مير اطفال است. از سوي ديگر افزايش توسعه، رفاه و فردگرايي موجب کاهش باروري و در پي آن کاهش نرخ جمعيت شده است.

• روند سالخوردگي جمعيت در حال حاضر در کشورمان چگونه است؟ آيا رشد آن به گونه‌اي است که از آن اظهار نگراني کنيم؟

** ما اکنون در مرحله نخست سالخوردگي هستيم و بر اساس پيش‌بيني‌هاي جمعيت‌شناسي احتمالاً 30 سال آينده به مرحله سوم سالخوردگي مي‌رسيم و وضعيتي شبيه کشورهاي آلمان، فرانسه و ژاپن پيدا خواهيم کرد که الزاماً تهديد محسوب نمي‌شود اما نيازمند برنامه‌ريزي است که يکي از راه‌هاي آن افزايش ولادت است.


• افزايش جمعيت چه پيامدهاي مثبتي براي کشوري مثل ما در سال‌هاي آينده خواهد داشت؟

** جمعيت در همه کشورها ثروت محسوب مي‌شود. اما لازم است همراه با رشد جمعيت رشد اقتصادي نيز داشته باشيم. يعني اگر سالانه يک‌درصد رشد جمعيت داريم بايد سه درصد رشد اقتصادي داشته باشيم و اگر کشوري بتواند به ازاي هر يک درصد رشد جمعيت حداقل سه درصد رشد اقتصادي داشته باشد به طور حتم توانسته جمعيت فعال خود را به بهره‌دهي اقتصادي رسانده و از اين جمعيت در راستاي توليد ثروت استفاده کند.دولت‌ها بايد با تقويت زيربناهاي اقتصادي و کاهش نرخ تورم، به سوي توسعه صنعتي و به ويژه توسعه کشاورزي به طور جدي‌تري گام بردارند تا بتوانند با به کارگيري جمعيت فعال کشور شکوفايي اقتصادي را براي کشور محقق سازند تا رشد جمعيت با رشد و توسعه اقتصادي همراه شود. اما اگر کشوري با برنامه‌ريزي در زيرساخت‌هاي کشور و به کارگيري جمعيت فعال خود نتواند به بهره‌دهي اقتصادي دست يابد، رشد جمعيت پيامد مثبتي در جامعه نخواهد گذاشت.


• به نظر شما آيا الگوها و سياست‌هاي تشويقي جمعيتي تاکنون موفق و کارساز بوده‌اند؟

** سياست‌هاي رشد جمعيت که سال 1393 از سوي رهبر معظم انقلاب به دولت ابلاغ شده است، بسيار جامع است و اگر عملياتي شود، همه اهداف جمعيتي محقق خواهد شد، اما به دليل اجراي جزيره‌اي اين سياست‌ها از سوي نهادها و سازمان‌هاي مختلف، تاکنون خروجي قابل قبولي نداشته است. اگر بخواهيم به صورت جزيره‌اي عمل کنيم حتي با صرف بودجه بالا هم به نتيجه نخواهيم رسيد.


• نقش کدام نهاد و يا سازمان براي موفقيت در اين زمينه مؤثرتر است؟

** براي اجراي سياست‌هاي جمعيتي نمي‌توان يک يا چند نهاد و سازمان را مسئول دانست؛ چراکه کل بدنه دولت- اعم از نهادها و سازمان‌هاي اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي، آموزشي و حتي مذهبي- در اين خصوص مسئول هستند تا بتوانند سياست‌هاي جامع جمعيتي را به صورت برنامه‌ريزي شده و هدفمند در جامعه اجرا کنند.با توجه به اينکه افزايش رشد جمعيت در همه کشورها از جمله ايران نيازمند فرهنگ‌سازي است و کاهش نرخ جمعيت با فرهنگ‌سازي تحقق يافته، اکنون ضرورت دارد براي تحقق سياست‌هاي جامع جمعيت، دولت برنامه‌ريزي و با تهيه بسته‌هاي فرهنگي و اقتصادي مناسب اهداف مورد نظر را دنبال کند. 


منبع: روزنامه قدس
 
بازدید کل:56601729 - بازدید ماهانه :7750386 - بازدید هفتگی :1181870
ساختمان مرکزی : تهران - خيابان دکتر فاطمی - ميدان جهاد شماره 61 ، تلفن 88954405 ، فکس : 88963602 ، شماره پستی : 1414771118
کليه حقوق اين وب سايت متعلق به صندوق بازنشستگی کشوری بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است
Designed & Developed by : Behvar Design & Engineering Co
info@cspf.ir